Communiceren kun je leren!

Communicatie is een van de belangrijkste vaardigheden die je als mens kunt leren. Veel problemen in relaties kunnen opgelost worden door de communicatie onderling te verbeteren.
 
“Het is onmogelijk om niet te communiceren.” Watzlawick
 
In mijn vorige blog schreef ik over probleemeigenaarschap en over het communicatiemodel van Thomas Gordon. 
Wat nu als je geconstateerd hebt dat je wel een probleem hebt, dat jij de eigenaar bent van het probleem. Wat kun je dan doen?
 
Deze 4 stappen gaan je helpen om op zo’n manier te communiceren dat je voor jezelf zorgt en in verbinding kunt blijven met de ander.
 
1. Eerst begrijpen, dan begrepen worden.
 Dit was zo’n eye-opener voor mij. Vaak als iets me hoog zit, en ik vind en voel van alles, dan wil ik zo graag gehoord en begrepen worden. Ik wil erkenning voor mijn pijn, of frustratie, of verdriet. Alleen merkte ik ook dat het soms lastig is, in een situatie waarbij de ander ook van alles voelt en vindt, om écht in gesprek te komen. Om elkaar echt te horen. 
Volgens mij komt dit doordat we allebei dan zo bezig zijn met ons eigen stuk, we willen allebei zo graag gehoord en begrepen worden, dat we geen ruimte voor de ander hebben. We krijgen daarmee dus juist níet wat we zo graag willen. 

Ervoor kiezen om eerst te luisteren en de ander te willen begrijpen is moeilijk. Het vraagt om een open houding. Het lukt niet als je niet open kunt zijn. Het vraagt van mij een bewuste keuze. 
Niet om mijn standpunten, gevoelens en gedachten overboord te gooien, dat hoeft niet. Wel om ze te parkeren, om er als het ware even naast te staan. Eerst oprechte aandacht en nieuwsgierigheid voor de ander. Juist als de ander zich gehoord en gezien voelt, ontstaat er vaak vanzelf ruimte voor je eigen stuk en zal de ander ook open kunnen staan voor jouw gedachten en gevoelens. 
Dit geeft vaak veel verbinding en zorgt ervoor dat je je allebei gehoord en gezien voelt.
 
2. Objectieve waarneming
. Gebruik in het formuleren van waar je tegen aanloopt bij de ander objectieve waarnemingen. Objectieve waarneming is wat op camera vast te leggen is. Lijkt best makkelijk, maar blijkt toch ingewikkelder dan we denken. 
“Ongeveer 5% van wat we ‘zien’ is gebaseerd op feitelijke waarneming. De andere 95% bestaat uit herinnering, aanvulling, weglating en samenvatting.” Berthold Gunster

Wij interpreteren bijna automatisch de dingen die we zien/horen. We maken er ons eigen verhaal van. Daarmee geven we er ons eigen oordeel aan. Heel vaak blijkt dit helemaal niet te kloppen. Als je in gesprek met iemand aan wil geven dat je ergens last van hebt en je communiceert het verhaal wat je in je hoofd gemaakt hebt, met je eigen oordeel, dan werkt dit vaak averechts. Het levert niet het gewenste resultaat op. De ander zal de neiging hebben om zichzelf te verdedigen, of te verantwoorden, of gaat juist met zijn hakken in het zand, of hij past zich aan omdat hij graag leuk of aardig gevonden wil worden. Dit zorgt uiteindelijk allemaal voor minder verbinding, minder echt contact. 
Als je dus ergens last van hebt, ga dan eerst eens voor jezelf na wat het feitelijke gedrag is waar je last van hebt. Objectief, dus wat is waar te nemen door een camera?
Dit vergt oefenen, veel oefenen. Het lijkt alsof je een nieuwe vocabulaire moet ontwikkelen voor woorden zonder interpretatie of invulling. Het vraagt om bewustwording van onze oordelen en interpretaties.
 
3. Ik-boodschappen. 
Als je inmiddels helder hebt wat het feitelijke gedrag is waar je last van hebt en je wil dit graag terug geven aan de ander, dan is het helpend om dit te doen met een ik-boodschao. Een ik-boodschap betekent dat je iets gaat zeggen wat over jezelf gaat. Je houdt het daarmee bij jezelf wat duidelijkheid geeft én wat ruimte geeft voor de ander. 
Wat een valkuil kan zijn bij een ik-boodschap is dat het een verkapte jij-boodschap wordt. Als je zin begint met ‘ik vind’, betekent het nog niet dat het ook een ik-boodschap is. Je kunt dan namelijk ook zeggen: ‘ik vind het vervelend dat jij …’. Het is dus belangrijk om eerst stil te staan bij wat je vervelend vindt, wat dat bij jou oproept (gevoel) en waarom dat zo vervelend is (gevolg). Hou het daarmee helemaal bij jezelf. Dat jij ergens last van hebt gaat namelijk over jou! Over jouw behoeften of jouw waarden. Dat is van jou en niet van de ander.
 
4. Uiten van behoeften. 
Ik beschrijf deze als laatste, maar eigenlijk gaat dit vooraf aan de eerdere punten die ik beschreven heb. Het uitspreken van je behoeften kan namelijk juist heel goed als je nog geen probleem hebt, als je nog in het groene gebied zit (zie mijn vorige blog). 

Veel problemen ontstaan doordat we onze behoeften en verwachtingen niet uitspreken. We denken dat de ander wel weet wat we verwachten, of waar we behoefte aan hebben. Er zijn zoveel onuitgesproken verwachtingen of ongeschreven regels. Alleen als de ander niet op de hoogte is van waar we behoefte aan hebben, omdat we het niet uitgesproken hebben, raken we vaak teleurgesteld. En teleurstelling zorgt voor afstand en verwijdering in de relatie. 
Tussen wat wordt gezegd en niet bedoeld en wat wordt bedoeld en niet gezegd gaat de meeste liefde verloren. Khalil Gibran

Spreek dus uit naar de ander waar je behoefte aan hebt, wat je graag wil en wat belangrijk voor je is. Ook dit lijkt makkelijk, toch kan het best moeilijk zijn. Vooral doordat we ons kwetsbaar opstellen als we onszelf zo bekend maken. Dat kan spannend of eng zijn, want wat zal de ander ermee doen als je zo jezelf kenbaar hebt gemaakt? 
Het mooie is dat het kwetsbaar opstellen van jezelf en jezelf kenbaar maken vaak juist heel uitnodigend werkt. Je geeft de ander de mogelijkheid om rekening met jou te houden én je nodigt de ander uit om ook open te zijn en zichzelf kwetsbaar op te stellen.
 
Deze 4 stappen zijn slechts een aantal onderdelen uit het communicatiemodel van Thomas Gordon. 
Een begin misschien, of een herinnering aan hoe je op een fijne en verbindende manier kunt communiceren.
 
Roep het vragen bij je op? Of een reactie?
Ik ben benieuwd: laat het me weten.

No Comments

Post a Comment